De première van Doornroosje

Op 16 januari 1890 ging Tchaikovsky’s ballet ‘Doornroosje’ in het Mariinsky Theater in St. Petersburg in première. Tchaikovsky schreef de muziek voor dit tweeëneenhalf uur durende ballet in ongeveer veertig dagen! Hieronder een fragment uit ‘De dood van Pyotr Ilyich’ over die bewuste uitvoering.

Januari 1890

Heel Sint-Petersburg leek uitgelopen om Doornroosje te zien. De zaal van het Mariinsky hing vol met prachtige blauwfluwelen draperieën en vulde zich met oogverblindendeDoornroosje-6 gardeofficieren en vrouwen met laag uitgesneden jurken, bij wie ik het liefst zo ver mogelijk vandaan bleef –  ik was bang om mijn blik te lang te rusten te leggen in dat blank gewelfde landschap met die verraderlijke afgrond in het midden. De menigte straalde en schitterde en bewoog als een zoetgeurend, veelkleurig orga­nisme, waarin de rode jassen en de witte kousen van de hofhouding, rijkelijk versierd met keizerlijke adelaars, het plechtige decor vormden van de tsaar en zijn gevolg.

Ik was zo gespannen als een vioolsnaar, maar toen de zaallichten doofden en Drigo, ziek maar alert, het orkest de ouverture liet spelen, haalde ik opgelucht adem omdat ik even niemand hoefde te groeten en het eindelijk zover was: de vrouw met wie ik een jaar had samengeleefd kwam vandaag tot leven, opwindend bezield door Carlotta Brianza, de prima ballerina met haar fijnbesnaarde dansen die zij met zó veel precisie danste dat een Zwitsers horloge erbij in het niet viel. Talrijke repetities had ik meegemaakt, maar nog nooit had ik het ballet zo gezien: de kleu­ren, het licht, de muziek, de beweging, het decor, de kostuums, alles paste naadloos in elkaar en voerde de kijker naar een andere wereld, want de betovering van dit ‘ballet-feérie’ was compleet. Met een opgeto­gen hart en tranen van ontroering zag ik werkelijkheid worden waar ik met zo veel liefde aan had gewerkt. Als Doornroosje een meesterwerk mocht worden, dan was het omdat aan Mozarts belangrijkste voorwaarde voor een meesterwerk was voldaan: liefde, liefde, liefde.

Vanuit mijn loge zweefde ik op de tast door de zaal en proefde de sfeer onder de mensen,Doornroosje luisterde naar de taal van hun applaus, keek naar de kleur op hun wangen, voelde het kloppen van hun hart. Zou de liefde van de makers daarin haar weg vinden? Al tijdens de proloog gebeurde er iets in het publiek: er zaten niet langer losse mensen die zich van elkaar wilden onderscheiden door een nog fraaier uniform of een nog duurder sieraad – er groeide een eenheid, een saamhorigheid, een meebewegen met de dans en de muziek, onder invloed van de eenheid en saamhorig­heid op het toneel en in de orkestbak. De balletomanen onder ons, ge­hecht aan de ballettraditie, sisten verontwaardigd en slaakten afkeurende kreten. Maar de meesten lieten zich meevoeren, keken met afgrijzen naar de zwarte fee in haar rattenwagen, treurden om de slapende prinses, hoopten op de knappe prins en – ik voelde het – hielden van mijn mu­ziek! De mensen klapten hun handen stuk, riepen om de sterren van het ballet en scandeerden ook mijn naam. Het was onvermijdelijk, ik moest daar verschijnen, ook al waren toejuichingen op het toneel wat ik het meest verafschuwde (en het vurigste wenste). Ik zorgde ervoor niet in mijn eentje op het podium te staan, maar steeds met Marius Petipa en Carlotta Brianza en de andere dansers, zodat ik mij achter hen kon ver­schuilen.

Toen de gordijnen voor de laatste keer dichtvielen, omhelsde ieder­een op het toneel elkaar, verrukt en blij dat het gelukt was. Vsevolozhsky kwam naar mij toe met tranen in de ogen. ‘Dit is mooi, dit is nieuw, dit is nog nooit vertoond… bedankt, Pyotr Ilyich, bedankt…’ Marius Petipa omhelsde zijn dochter Maria, de Lila Fee. Ik pakte de handen van Carlot­ta Brianza en dankte haar uit de grond van mijn hart voor haar briljante belichaming van Doornroosje. Iedereen bleef op het podium, niemand wilde zich losmaken uit deze groep, uit deze sfeer van opgetogen blijd­schap en intense verrukking omdat er vandaag een nieuwe wereld was geschapen, waarvan ook het publiek deel was gaan uitmaken. Honderd jaar slapen en dan herboren ontwaken – we hadden allemaal ondervon­den wat dat betekende, maar we waren ook allemaal doorgedrongen tot de slapende Doornroosje, hadden haar lippen beroerd met de onze, voelden ons hart opspringen toen haar ogen zich openden en verwon­derd de wereld in keken.

Advertenties

Fantastisch!

Als een lezer of lezeres je boek mooi vindt, krijg je soms hartverwarmend commentaar:

“Rondom de feestdagen heb ik het prachtige boek van Rien uitgelezen en ik wil hem daarvoor heel hartelijk bedanken. Het was prachtig! Het einde lijkt mij plausibel. Wat een enorme studie moet hieraan vooraf zijn gegaan! Fantastisch!”

Grote_ogen_opzetten