Interview met de schrijver

Een goede roman gaat verder waar de feiten halt houden

U debuteert op 62-jarige leeftijd. Een beetje laat?
Ja. Ik heb ook nooit de behoefte gevoeld om een roman te schrijven, laat staan te publiceren. Maar om deze roman kon ik niet heen.

Waarom niet?Foto_achterflap
Mijn ouders draaiden elke zondagmiddag klassieke muziek. Ik was 6 jaar, moest stil zitten en vond die muziek vreselijk. Tot ze een plaat opzetten van het Zwanenmeer. Ik was meteen verkocht, wist niet dat er zulke bijzondere muziek bestond die me bij de kladden greep en raakte tot in het diepst van mijn ziel. Die plaat heb ik grijs gedraaid,  en toen ik bij de les dramatische expressie op de middelbare school muziek mee moest nemen om op te improviseren, werd dat ook het Zwanenmeer. Door de hectiek van het leven raakte Tchaikovsky’s muziek op de achtergrond. Maar begin jaren 90 keerde die in volle hevigheid terug via cd’s en biografieën. Er was in de jaren 70 een heel slechte film over hem gemaakt, ‘The Music Lovers’. Die zag ik en dacht: dat moet beter kunnen. Ik ben begonnen met ideeën voor een filmscript.

Wat was er slecht aan die film?
Het is een platte film waarin Tchaikovsky wordt afgeschilderd als een neurotische homoseksueel…

Was hij dat dan niet?
Neurotisch of homoseksueel?

Tegenwoordig mogen we toch wel zeggen dat hij een homo was?
Tegenwoordig zijn we veel te gefixeerd op seksualiteit. Het ontbreekt er nog maar aan dat we ons voorstellen en daarbij meteen onze seksuele voorkeur noemen. En tegenwoordig willen we alles in hokjes kunnen stoppen. Je bent óf homo, óf hetero, óf bi. In Tchaikovsky’s tijd dacht men zo niet. Men hield niet van mannen of vrouwen, men hield van mensen.

Zijn seksuele oriëntatie is überhaupt niet waar het om gaat. Tchaikovsky was een liefdevol mens en voelde zijn hele leven liefde voor veel mensen van beide geslachten. Niet de erotiek, maar die liefde klinkt door in zijn muziek.

Maar hij was toch in ieder geval wel neurotisch?
Er circuleert een enorme hoeveelheid verkeerde informatie, speculatie en mythe over hem, waaruit het beeld is ontstaan van Tchaikovsky als een homoseksuele, gekke Rus die voortdurend op de grens van een zenuwinzinking balanceerde. Natuurlijk, hij was een zeer sensitief mens die zich moeilijk staande kon houden tussen de mensen en vaak onzeker was over zichzelf en zijn composities. En als hij dan een keertje trots was en er was kritiek, dan was dat toch weer een grote domper op de feestvreugde. Maar hij hééft ook veel kritiek en tegenwind gekregen, zeker de eerste twintig jaar van zijn componistenleven. Zijn Eerste Pianoconcert werd volledig afgekraakt en beleefde zijn première in Amerika. Zijn Vioolconcert werd als onspeelbaar beschouwd en heeft een paar jaar op de plank gelegen doordat geen violist zich eraan waagde. Daar kunnen we ons nu niets meer bij voorstellen.

Volgens uw boek heeft Tchaikovsky flink bijgedragen aan de mythevorming
Ja. De mythe rondom zijn verhouding met Nadeshda Filaretovna von Meck heeft hij zeer succesvol verspreid. Tot vandaag aan toe denkt iedereen dat ze elkaar nooit ontmoet hebben.

Waarom had u reden om daaraan te twijfelen?
Een goede roman gaat verder waar de feiten halt houden. Lees mijn roman. Als ik het goed heb gedaan, voel je dat het onontkoombaar is: deze twee mensen horen bij elkaar.

‘Als ik het goed heb gedaan’. Wat bedoelt u daarmee?
‘De dood van Pyotr Ilyich’ is een historische roman. Een groot gedeelte ervan is historisch, laten we zeggen 80%. Allemaal terug te vinden in de vele bronnen die er zijn: brieven, getuigenissen, verslagen. Maar ik heb een roman geschreven, geen biografie. IK heb de keuze gemaakt! Op basis van de historische gegevens heb ik een nieuwe werkelijkheid willen scheppen, waar de lezer in gelooft als hij het boek leest. Dat is essentieel: als de lezer het ervaart als een aangeklede biografie, een docudrama, dan ben ik mislukt.

Want?
Het gaat om mijn verbeelding van de werkelijkheid. Dáár moet een lezer in kunnen geloven, hij moet zich kunnen identificeren met mijn wereld, mijn personages, mijn conflicten. De hele roman is daarop gebouwd. De structuur van de roman, de psychologie van de personages, de zeggingskracht van de woorden, alles is erop gericht om mijn verbeelding aannemelijk en geloofwaardig te maken. Ik heb geschreven waar het verhaal om vroeg, niet wat de feiten voorschreven.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s