Over de dood van Pyotr Ilyich

Er zijn geen feiten (1): Waarom Tchaikovsky niet aan cholera stierf

“Ik was aan het eind ontzet over de conclusie, en dat zou dan op feiten terug te halen zijn?” Zo reageren veel lezers die ‘De dood van Pyotr Ilyich’ gelezen hebben. Er zijn geen feiten, zeg ik dan. Tchaikovsky is niet aan cholera gestorven en ook niet ter dood veroordeeld door een eretribunaal van de Rechtsschool. In dit eerste artikel zien we dat de feiten die er zijn, geen dood door cholera ondersteunen.

De dagelijkse bulletins van de artsen aan het ziekbed van Tchaikovsky spreken overCholera-ingezoomd cholera, en de verklaring van zijn sterven van de Russische autoriteiten is dood door cholera. Alexander Poznansky, een invloedrijke Tchaikovsky-biograaf, gaat daarin mee en zegt dat er slechts twijfel bestaat of de componist overleed aan de kritieke fase van de ziekte, of aan de daaropvolgende complicaties.

Hoe kreeg Tchaikovsky cholera? Dronk hij ongekookt, dus besmet, water? De vele getuigen spreken elkaar nogal tegen, maar volgens Tchaikovsky’s broer Modest deed hij dat tijdens de lunch op donderdag, vier dagen voor zijn dood. Dezelfde avond om 8 uur constateren de artsen cholera. Daar zijn enige kanttekeningen bij te maken.

  1. De incubatietijd van cholera is 12 uur tot 5 dagen, gemiddeld 2 tot 3 dagen. Tchaikovsky’s symptomen begonnen al na vier uur. Modest schrijft: “Ik denk dat deze lunch fataal was, want (…) hij schonk een glas water in en dronk ervan. Het water was ongekookt.” Vier uur later is Tchaikovsky ernstig ziek. ’s Avonds constateren de artsen, Vasily en Lev Bertenson, cholera. Met een incubatietijd van minimaal 12 uur is dat zeer onwaarschijnlijk.
  2. De artsen die Tchaikovsky behandelden, kenden cholera alleen uit de boeken. Lev Bertenson, de belangrijkste arts aan Tchaikovsky’s bed, was arts aan het hof en had nog nooit een geval van cholera behandeld. Dat gold ook voor zijn broer, Vasily Bertenson. Het is dus maar de vraag wat hun diagnose waard is.
  3. Wat er gebeurde na Tchaikovsky’s dood komt totaal niet overeen met de voorschriften bij cholera. De regels eisten dat het lichaam onmiddellijk na het sterven moest worden verwijderd in een dubbele, dichtgesoldeerde doodskist. Maar Tchaikovsky’s lichaam was vrij toegankelijk in Modests appartement. Ook tijdens de requiems werd het lichaam gekust en aangeraakt. Poznansky betoogt dat de medische stand nieuwe inzichten had gekregen over het besmettingsgevaar van cholera. Maar blijkbaar hadden die nieuwe inzichten nog niet tot nieuwe regels geleid. Waarom werd het lichaam van de gestorven Tchaikovsky dan niet meteen geïsoleerd?
    Doodsbed

    Tchaikovsky opgebaard

    Poznansky veronderstelt dat dat komt doordat Tchaikovsky niet aan cholera stierf, maar aan de daaropvolgende complicaties. Maar zelfs een genezen cholerapatiënt is tot ongeveer een week na het verdwijnen van de symptomen besmettelijk voor andere personen.

  4. Tchaikovsky was een virtuoos in hygiëne Tchaikovsky had een goede lichamelijke conditie (hij wandelde vrijwel dagelijks, at goed en leefde regelmatig) en verkeerde in de hogere kringen waarin cholera nauwelijks voorkwam. In de week dat Tchaikovsky stierf, bezweken tweeëndertig mensen in Petersburg aan cholera, waaronder twee welgestelden. Mensen in een slechte voedingstoestand en/of onhygiënische omstandigheden zijn veel vatbaarder voor het krijgen van cholera. Herman Laroche, een boezemvriend van Tchaikovsky, schreef: “Tchaikovsky was altijd met hygiëne bezig, daarin was hij een ware virtuoos. Hij nam zichzelf nauwkeurig in acht en wist wat gezond voor hem was en wat niet; en op basis daarvan volgde hij een streng regime.” Een Petersburgse krant schreef een dag na zijn dood: “Hoe kon Tchaikovsky cholera hebben opgelopen als hij onder zulke excellente hygiënische condities leefde en pas een paar dagen geleden in St Petersburg arriveerde?”
  5. Tchaikovsky vertoonde symptomen die niet bij cholera horen. Dit schema toont de symptomen van cholera en van arsenicumvergiftiging:
Cholera Arsenicumvergiftiging
Zeurende buikpijn en drukpijn Buikpijn
Diarree Heftige Diarree
Misselijkheid
Braken Braken
Krampen Spasmen
Dehydratie (uitdroging) Dehydratie (uitdroging)
Brandend gevoel in de keel en de borst
Ondragelijke pijn in de borst
Blauw-verkleurde ledematen (de ‘blauwe dood’) Hoofd, handen en voeten zijn blauw en ijskoud
Bij toenemende dehydratie eerst rusteloos, daarna apathisch Shock of bezwijmen
Eventueel bewustzijnsverlies Bewusteloosheid

Duidelijk is dat de symptomen van beide aandoeningen vrijwel gelijk zijn, met twee uitzonderingen: een brandend gevoel in keel en borst, en een ondragelijke pijn in de borst. Volgens de vele ooggetuigen vertoonde Tchaikovsky deze twee symptomen . Modest: “Hij klaagde niet, behalve over de ondragelijke, verschrikkelijke pijn in zijn borst.” Mogen we hieruit concluderen dat Tchaikovsky stierf door vergiftiging?

Lees verder:
Er zijn geen feiten (2): Waarom Tchaikovsky niet ter dood werd veroordeeld door een eretribunaal

Advertenties

2 gedachtes over “Over de dood van Pyotr Ilyich

  1. Pingback: Over de dood van Tchaikovsky | De dood van Pyotr Ilyich

  2. Pingback: Er zijn geen feiten (2): Waarom Tchaikovsky niet ter dood werd veroordeeld door een eretribunaal | De dood van Pyotr Ilyich

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s